Ruhsal Makineler Çağı

ZORLU BİR GÖRÜNÜM
İnsan doğasındaki bir ikilem, insanın problem çözmeyi sevmesi, ama tüm
problemlerin çözülmesini istememesidir. Problemlere, çözümlerinden daha çok
bağlıyız. Örneğin ölümü ele alalım. Ölümü trajik bir olay olarak ele alır, önlemek
veya geciktirmek için çok büyük bir çaba harcarız. Oysa ki ölüm olmasa yaşamın
anlamı da olmazdı. Zamanı değerli kılan ölümdür.
Yirmibirinci yüzyıl içinde, insanoğlu artık dünyanın en zeki veya en yetenekli varlığı
olma özelliğini yitirecektir. Bu durumda bir çok felsefi konu ortaya çıkacaktır.

Bilgisayarlar düşünmekte midir, yoksa sadece işlem mi yapmaktadır? İnsan beyni
fizik kurallarını izlemektedir, daha karmaşık bir yapı olsa da makine de aynı kuralları
izliyor olmalıdır. İnsan düşüncesi ile makine düşüncesi arasında doğuştan gelen bir
fark var mıdır? Bilgisayarlar insan beyni kadar karmaşık olunca onları bilinçli
sayacak mıyız?
KISIM BİR GEÇMİŞİ İNCELEME
Zaman ve kaos yasası
Son kırk yıldır transistore dayalı bilgi işlem olayı üstel olarak büyümektedir. Ama
2020 dolaylarında transistörler sadece birkaç atom boyutuna kadar küçülerek sınıra
ulaşılacak, üstel büyüme gelişimini tamamlayacaktır. Peki sonra? Bu kritik soruyu
yanıtlamak için zamanın üstel doğasını anlamamız gerekir.
Olayların, evrim eğrisinin normal seyrettiği dönemlerde çok uzun zamanlarda çok
yavaş gelişmesi, ama dönüm noktalarında çok büyük bir hızla patlamaya dönüşmesi
üstel büyümenin doğasında vardır. Örneğin, 10-15 milyar yıl önce evren doğduktan
sonra bir saniye içinde ısı önce 100 kentirilyon dereceden aşamalı olarak 1 tirilyon
dereceye inmiş, kuarklar biçiminde madde ve anti madde oluşmuştur. 1 dakika sonra
1 milyar derecelik bir ısıda nötron ve protonlar birleşerek helyum, lityum gibi
elementleri ve hidrojenin ağır biçimini meydana getirmiştir. Big bang’den 300 000 yıl
sonra ısı 3000 dereceye inmiş ve ilk atom oluşmuştur. 1 milyar yıl sonra galaksiler, 5-
10 milyar yıl sonra dünya oluşmuştur. Günümüzden 3,4 milyar yıl önce tek hücreli
yaratıklar biçiminde ilk biyolojik yaşam, 1,7 milyar yıl önce basit DNA, 200 milyon
yıl önce dinozorlar ve memeliler, 90 000 yıl önce ilk atalarımız olan homo sapiensler
oluşmuştur. 1719’da ilk fabrika olarak kabul edilen İngiliz ipek ipliği fabrikasının
kurulmasından itibaren evrim hızlanmaya başlamıştır. 21 inci yüzyıl evrimin
patlamaya dönüşeceği bir dönüm noktası olacaktır.
2

Evrimin zekası
Bir zeka kendisinden daha zeki bir zeka yaratabilir mi? Bizi yaratan evrim olayından
daha mı zekiyiz? Ya da tersi, yarattığımız zeka yaratıcısını geçecek mi?
Genetik bilgi işlem uygulaması makineleri atomlar halinde yapan nano mühendisliğin
mevcut bir kanıtıdır, şimdi makinenin yaşamı atom düzeyinde olmaktadır. Sadece
birkaç düzine atomdan oluşan küçük molekül parçaları her bölümü şifrelemekte,
kopyalamakta, hata arama ve düzeltme işlemleri yapmaktadır. Amino asit
zincirlerinin atomlar halinde birleştirilmesiyle canlı madde yapılabilmektedir.
Bir teoriye göre evren sonsuza kadar genişlemesini sürdürecektir. Bir diğer teoriye
göre ise genişleme tersine dönecek ve yeni bir dengeye ulaşılacaktır. Evrende pek çok
şey dönemsel bir biçimde hareket ettiğine göre, evrenin kendisi de bu dönemselliğe
uyabilir ve ikinci teori doğrulanabilir. Evren küçüldükçe kaos da azalacaktır.
Belirli bir aşama sonunda makineler insan zekası düzeyine ulaşacak, bu düzeyi de
aşacak, insanoğlu evrim tarafından yenilgiye uğratılacaktır. Yarattığımız zekanın,
yaratıcısını, yani bizi aşması bugün için geçerli değildir, ama çok yakında,
çoğumuzun yaşam süresi içinde bu oluşum yaşanacaktır. Evrim insan zekasını
yaratmıştır. Şimdi insan zekası, doğal gelişim sürecinden çok daha hızlı bir biçimde
akıllı makineleri dizayn etmektedir.
Makineler ve akıl
“Yalnızım ve sıkılıyorum, lütfen benimle arkadaşlık et”. Bilgisayarınız ekranında bu
mesajı yayınlarsa, bu mesaj onun bilinçli ve duygulu olduğuna sizi ikna eder mi?
Hemen hayır demeden önce, böyle bir yakınma mesajının nasıl doğduğunu
düşünmemiz gerekir.
Varsayalım ki programa konuşma devresi ekledik ve bilgisayarın şikayet mesajlarını
iletmesini sağladık. Bilgisayar programına teknik detaylar ve insana özgü bazı iletişim
araçları eklediğimiz takdirde bilgisayarı gerçek bir mesaj verici sayamayız.
Şimdi de mesajın programlanmadığını, bilgisayar tarafından içsel olarak yaratılıp size
aktarıldığını varsayalım. Bu durumda bilgisayarın bilinçli, duygulu bir varlık olduğu
düşüncesine yaklaşır mıyız?
Şimdi mesajın arkasındaki mekanizmanın geliştiğini, silikondan yapılmış geri
dönüşümlü bir mühendislik uygulamasıyla insan beynini esas alan yoğun bir sinirsel
ağ oluşturulduğunu varsayalım. Bu ağ için insan dilini ve model insan bilgisini
öğrenme olanağı veren bir öğrenme protokolü geliştirdiğimizi düşünelim. Canlı
makine duygusu biraz daha pekişecektir.
Tarama ve yeniden birleştirme kavramına, “Uzay Yolu” dizisindeki insan ışınlama
teknolojisi dolayısıyla aşinayız.
Hücresel bazda, beyin hücreleri dışındaki hücrelerimizin çoğunu yıllar süren zaman
dilimleri içinde değiştirmekteyiz. Atom düzeyinde değişiklik ise, beyin hücrelerini de
içermek üzere çok daha büyük bir hızla gerçekleşmektedir.
3

Bazı insanlar, yalnız insanların bilinçli olduğunu, hayvanların makine gibi
algılamayla tepki verdiğini düşünmektedir. Bir diğer grup ise, en azından gelişmiş
hayvanların bilinçli olduğu, empati algılaması yoluyla duygularını ifade edebildiği
görüşündedir. Bu düşünce bizi hayvan haklarını tanıma ve saygı gösterme sonucuna
götürmektedir.
Bugün makineler insan beyninden çok daha geri ve basittir. Fakat bu geçici bir
durumdur. Sürekli gelişme gösteren makine zekası insan zekası düzeyine çıkacak ve
bu düzeyi aşacaktır.
Dünyada yeni bir zeka biçimi
Zeka bir kısıtlar dizesini karşılayan tatminkar planları hızla, bazen şaşırtıcı biçimde
yaratır. Hiçbir basit formülün bu en güçlü olguyu taklit edemiyeceği düşüncesi
gerçekçi değildir. Çok geniş bir alana yayılan zeka problemlerini çözmek için
yapılması gereken tek iş tamamen basit yöntemleri, kendisi de basit bir proses olan
bilgi işlemle doğru biçimde birleştirmektir.
Büyülü bir biçimde küçültülüp düşünmekte olan birinin beynine konulsak ne olurdu?
Babbage 1821’de İngiltere’de Cambridge’te odasında , önünde logaritma tablolarıyla
yarı uyur durumda otururken bir başka Cambridge üyesi ne düşündüğünü sordu.
“Tüm bu tabloların makine tarafından hesaplanması gerektiğini düşünüyorum” diye
yanıtladı Babbage.
Bundan sonra Babbage zamanını büyük ölçüde dünyanın ilk programlanabilir
bilgisayarını yapmaya ayırdı. Tümüyle 19 uncu yüzyılın mekanik teknolojisine
dayansa da, Babbage’ın “Çözümleme Makinesi-Analytical Engine” çağdaş
bilgisayarın ilk önemli öncüsüydü. IBM’in 1944’de tamamladığı, ilk programlanabilir
Amerikan bilgisayarı olan Mark I büyük ölçüde Babbage’ın makinesinin
mimarisinden yararlanmıştır.
1940’larda Hitler Avrupa Kıtasını pençelerine almıştı. İngiltere olası bir Nazi işgaline
hazırlanıyordu. İngiliz Hükümeti ülkenin en iyi matematikçilerini ve elektrik
mühendislerini, Alman askeri kodlarını çözmek göreviyle Alan Turing’in entelektüel
liderliği altında topladı. Almanların hava üstünlüğü nedeniyle görev ülkenin kaderini
belirleyecek derecede önemliydi.
Turing ve meslektaşları dünyanın ilk işleyen bilgisayarını yaptılar ve Nazilerin tüm
önemli mesajlarını çözdüler.Mesajların çözülmesiyle sağlanan bilgi Almanların
durumu anlamaması için çok büyük bir gizlilik içinde kullanıldı. Bombalanacak
İngiliz kentleri bile önceden uyarılmadı. Ama Robinson ve Colossus adı verilen
bilgisayarların ürettiği bilgiler Kraliyet Hava Kuvvetleri’nin Britanya Savaşı’nı
kazanmasına yetti. Böylece dünyada yeni bir zeka biçimi ortaya çıkmış oldu.
Dünyada yeni bir zeka türü yaratma düşüncesi elektronik donanımla birlikte
doğmuştur.
1990 ortalarında hisse senedi, bono, döviz, mal ve diğer piyasalar bilgisayarlarla
yönetiliyor, al ve sat kararlarının çoğu yazılım programları tarafından veriliyordu.
4

1990’dan beri kalp sağlığı teşhisi bilgisayar tarafından yapılmaktadır
(Elektrokardiyogram-EKG).Akıllı programlar doktorların vücut ve beynin
derinliklerini görmelerine imkan vermektedir. Bilgisayarlaşmış biyo mühendislik
teknolojisi biyo kimyasal simülatörler üzerinde ilaç geliştirilmesine olanak
tanımaktadır.
Belki bilgi çağının değerlerinin değiştiğini gösteren en dramatik genel gösteri askeri
alanda ortaya çıkmıştır. Sayısı gittikçe artan akıllı makinenin ilk gerçek örneğini 1991
Körfez Savaşı’nda gördük. İnsansız araçların yaptığı akıllı taramalar, makine görüşü
ve yapı tanıma yoluyla hedeflerini bulan silahlar, akıllı iletişim ve şifreleme
protokolleri ve benzeri uygulamalar, iletişim çağının savaşın doğasını değiştirdiğini
göstermiştir.
Zeka, öngörülen amaçları gerçekleştirmek için, zaman dahil sınırlı kaynakları optimal
kullanma yeteneğidir. Bir başka anlatımla zeka, aklın, önceden düzensiz olduğu
düşünülen bir durumu düzene sokma yeteneğidir.
Sinirsel ağ paradigması, insan beynindeki sinirlerin işleyiş biçiminin taklit edilmesi
girişimidir.
Uzun bir süre insan yüzlerinin tanınması, bilgisayarların yapamıyacağı, etkileyici bir
insan görevi olarak düşünülmüştür. Oysa ki artık otomatik para makineleri bile insan
yüzünü tanıyabilmektedir.
Sinirsel ağlar tıbbi teşhislere uygulanmaktadır. “BrainMaker-BeyinYapıcı” olarak
adlandırılan bir sistemle doktorlar enzim verilerinden olası kalp krizlerine hızla teşhis
koyabilmekte ve kanser hücrelerini sınıflandırabilmektedir.
“Markov modeli” denen bir teknik, otomatik konuşma tanınmasında geniş çapta
kullanılmaktadır.
Günümüzde ucuz bir PC’de kullanılabilen sinirsel ağ yazılımları milyonlarca sinir
bağlantısının yaptığı işlemleri yapabilmektedir.
Japonya Kyoto’da bulunan bir araştırma kuruluşu milyarlarca elektronik sinirden
oluşan yapay bir beyin yapmaktadır. İnsan dillerini anlamak ve elektronik hızla
okumak yetenekleri kazandırılmak üzere planlanan yapay beynin toplam işlem
kapasitesinin insan beyni kapasitesinden binlerce kez büyük olması hedeflenmektedir.
Parmak izi, insan yüzü, el yazısı tanıma biçimindeki çağdaş genetik çözüm yolları
sinirsel ağ yaklaşımıyla resmi olarak kullanılmaktadır.
Henüz insan belleğinin çalışma mekanizması kesin olarak bilinmemekle birlikte,
bilgilerin beynin özel bölümlerine dağıldığını biliyoruz.
Her saat binlerce sinir hücresi kaybederiz, ama zihnin işleyiş sürecinin dağılmış yapısı
nedeniyle bu kayıpların görünür hiçbir etkisi olmaz. Beyin hücrelerimizin hiçbiri çok
önemli değildir. İçlerinde CEO yoktur.
5

Anlam ve bilgi
Yarının meydan okumaları için bugünün sezgilerini anımsamak akıllı bir
davranıştır.Ortaya çıkan her sorunu tekrar tekrar düşünmek, özellikle bilgisayara göre
son derece yavaş çalışan insan için önemli zaman kaybına yol açan bir durumdur.
Yine de ellerinizle yapabilecekleriniz sınırlı, beyninizle yapabilecekleriniz ise
sınırsızdır.
Basit paradigmalar güçlü düzenleme ilkeleridir, ama başka anlayışların da
gelişebileceği bir çekirdek oluşturacak başlangıç bilgisi şarttır.
İnsan beyni, üzerine tecrübe ve sezgilerimizin yazıldığı boş bir levha, boş bir sayfa
değildir. Daha çok görme,işitme, dokunma, bilgi ve deneyim toplama,korkuları
tetikleyip diğer organlara aktarma gibi uzmanlaşmış bölgelerin birleşmesiyle oluşmuş
bir yapıdır.
Bilgi, istisnaları ve özel durumları dikkate alınması gereken bir olgudur. Örneğin
kuşlar, penguen veya devekuşu değilseler, ölmemişseler, kanatları kırık değilse,
kafese kapatılmamış iseler, ayakları çimentoya batmamış veya kendilerini uçmaktan
alıkoyacak korkunç bir psikolojik çöküntüye yol açan bir deneyim yaşamamış iseler
uçabilirler.
Bilgiyi dille ifade edebilmek son derece önemlidir.Bazı düşünürler hiçbir bilginin
sadece sözcüklere indirgenemeyeceğini, ve hiçbir bilginin tümüyle anlatılamaz
olmadığını belirterek bu önemi vurgulamışlardır.
İnsan ve bilgisayarların dil öğrenmesi birbirinin tersi bir sıra izler. Bir çocuk önce
dinlemeye ve anlamaya başlar, sonra konuşmayı öğrenir, ve yıllar sonra yazılı dile
hakim olmaya başlar. Bilgisayarlar ise yazılı dil üretme yeteneği ile başlayıp, sonra
sentetik seslerle konuşmayı anlayabilme yeteneğine kavuşmaktadır. Yirmi birinci
yüzyılın ikinci yarısında internetten indirerek bir kitabı birkaç saniyede okumaya
imkan verecek sinir ekme teknolojisi geliştirilecektir.
İKİNCİ KISIM: ŞİMDİYİ HAZIRLAMA
Yeni beyinler… inşa etme
Ellerimizle yapabileceklerimiz sınırlı, beynimizle yapabileceklerimizse sınırsızdır.
Evrim, sinir devrelerinin işlem sınırlamalarına bir çözüm buldu. Zeki bir biçimde,
karbon bazlı nöronlardan milyon defa daha hızlı olan dönüşümlü bir işlem yöntemine
sahip organizmalar yarattı.
Akıllı bir makine yapmak için, bilgi, formüllerin doğru ve sıralı biçimde
düzenlenmesi ve hesaplama yeteneği kazandırılması gereklidir. İnsan beyninin
zayıflığı hesaplama ortamının olağanüstü yavaş bir hızla çalışmasıdır, bilgisayarlarda
böyle bir sınırlama yoktur. Bu nedenle DNA bazlı evrim sonunda terk edilmek
zorundadır. DNA bazlı evrim tüm dizaynı bozup yeniden başlamak yeteneğine sahip
değildir.Bilgisayar teknolojisi karbon bazlı sinir teknolojisinden milyon kez daha
hızlıdır.
6

Bilgisayar hızı 1910-1950 arasında her üç yılda bir, 1950-1960 arasında her iki yılda
bir ikiye katlandı, şimdi her yıl ikiye katlanmaktadır.
İnsan beyninde yaklaşık yüz milyar sinir vardır.Her bir sinirin çevresiyle ortalama bin
bağlantısı olduğu düşünüldüğünde, her biri eş zamanlı işlem yapabilen yüz trilyon bağ
söz konusu olmaktadır. Bir sinir devresinin saniyede sadece 200 işlemlik çok düşük
hızlı işlem kapasitesi önemli bir zayıflıktır. Yoğun sıralı düşünce gerektiren
problemlerde insan beyni ortalama bir güce sahiptir.
Her bir saniyede 200 işlem yapabilen yüz trilyon bağ ile saniyede 20 katrilyonluk bir
kapasiteye ulaşırız. Bilgisayarlar bu hıza 2020 civarında ulaşacaktır.
İnsan beyninin bellek kapasitesi yüz trilyon sinir düğümü gücünde, tahminen 1
katrilyon bit seviyesindedir. Bilgisayarlar bu bellek kapasitesine yaklaşık 2023 yılında
ulaşacaktır.
Bugün internette kullanılmayan işlem kapasitesi toplam insan beyni işlem
kapasitesinden fazladır, bu en azından donanım olarak insan zekası kapasitesine
sahibiz demektir.
Mevcut eğilim sürdüğünde bir kişisel bilgisayar 2020 de bir küçük köyün, 2048 de
tüm ABD nüfusunun, 2060 da bir trilyon insan beyninin gücüne ulaşacaktır. 2099 da
dünya nüfusunun 10 milyar olacağını kabul edersek, 1 peni civarında işlem değeri
olan bir bilgisayarın, tüm dünya nüfusunun işlem kapasitesinden milyar kez fazla bir
kapasiteye ulaşacağı sonucuna varırız.
Bilgisayar alanındaki sürekli üstel büyüme beraberinde evrim biçiminde düzenli bir
ilerleme anlamında zaman içinde üstel olarak hızı artan Hızlanan Getiriler Yasasını
getirecektir.
Entegre devreler atomik boyutlara kadar küçülmüştür. Bilgisayarın geleceği üç
boyuttadır. Şirketler başlangıçta düzinelerce, sonunda binlerce katmanlı Cubic
Memory, Dense-Pac gibi isimlerle çipler üretmek için yarışmaktadır. İlk ikiyi
bitirdiğimizde üçüncü boyut hazır olacaktır. Bunun dışında elektronlardan çok ışık
taneciklerini (photon) kullanan teknoloji de kullanıma hazır olup, parmak izi
tanımında uygulanmaya başlamıştır.
Moleküler işlem denen yeni bir alan bizzat DNA moleküllerini pratik bir bilgi işlem
aracı olarak kullanmaktadır. DNA bazlı nano mühendislik eseri bilgisayarlar özellikle
kombinezon türü problemleri çözmeye çok uygundur. Zaten genetiğin özünde
özellikleri birleştirmek, yani kombine etmek vardır.
Diğer bir yaklaşım bilgisayarı, kristal yapılı büyük molekül biçimindeki elementlerle
üç boyutlu olarak tasarlamaktır. 1996 Nobel Kimya Ödülünü, futbol topu biçiminde
“buckyball” denen, çelikten yüz misli daha dayanıklı, olağanüstü büyük karbon
moleküllerini keşfeden üç profesör kazandı.
Son sıralarda Nippon Elektrik’ten bir araştırmacı, 50 bin tanesi üst üste konulduğunda
ancak bir insan saçı kalınlığına ulaşabilen, silikon bazlı parçaların elektronik
işlevlerini yürütebilen, doğrusal kullanıldığında elektriği metallerden daha iyi
iletebilen, helezonik kullanımda transistör yerine geçen nano tüpleri tanıttı. Nano
7

tüplerden yapılan bilgisayarlar insan beynine benzeyecek, fakat çok daha yoğun ve
hızlı olacaktır.
Şimdiye kadar dijital bilgi işlemden söz ettik.Gerçekte çok daha güçlü olan kuantum
teknolojisi vardır. Dijital bilgi işlem 1 veya 0 değerini alan bitlerle ifade edilen
bilgilere dayanır. Bitler harf, rakam veya sözcük biçiminde düzenlenerek yazılı metin,
ses, resim, hareket görüntüleri temsil edebilir. Diğer yandan kuantum teknolojisi aynı
zamanda 0 ve 1 olabilen qu bitlere dayanır. Qu bitler kuantum mekaniğinin
belirsizliğini esas alır. Temel parçacıkların pozisyon, moment veya diğer durumları,
bir proses parçacığa karar verdirene kadar belirsiz kalır.
Dijital bilgi işlemin kuantum teknolojisine göre konumu, kestane fişeğinin hidrojen
bombası yanındaki durumuna benzetilmektedir. Binlerce bitlik şifrelerin çözülmesi,
çok geniş bir coğrafyada seyahat eden bir satış memurunun izleyeceği en iyi yolun
belirlenmesi gibi dijital bilgisayarların çok uzun zamanlarda çözemeyeceği
problemleri, mikroskobik hacimli bir kuantum bilgisayarı saniyenin milyarda biri
kadar bir zamanda çözebilir.
Aksiyomların ve önceden çözülmüş teoremlerin mümkün olan her kombinasyonunu
eş zamanlı biçimde dikkate alarak herhangi bir kabulün doğruluk veya yanlışlığını
anında ortaya koyduğu için bir kuantum bilgisayarı büyük bir matematikçi sayılabilir.
Kuantum bilgisayarının ideal çözüm kaynağı olduğu klasik problem, büyük sayıların
faktöriyel hesaplamalarının yapılmasını gerektiren şifreli kodların çözümlenmesidir.
Bir şifreli kodun gücü kullandığı bit sayısıyla ölçülür. Örneğin ABD’de 40 bitin
üzerindeki şifreleme teknolojisinin ihraç edilmesi yasaktır. Kuantum bilgisayarı
teknolojisi dijital şifrelemeyi yok etmektedir.Ama teknoloji alırken verir de.
Kuantumla yapılan ve kuantum karıştırması denen yeni bir şifreleme tekniğinin
kırılması imkansızdır.
İki foton arasındaki iletişim ışık hızından da daha büyük bir hızla yapılmaktadır.
Einstein’ın Özel Görecelilik Yasası bilgi aktarımındaki en yüksek hızın ışık hızı
olduğunu ileri sürdüğüne göre bu durum bir çelişki yaratmakta mıdır? Fotonların
kararları tesadüfi (random) olduğu ve tesadüfilik bilgi olmadığı için bir çelişki yoktur.
İnsan sinir dokusundaki mikro tübüller gibi kuantum işlem yapabilen her mekanizma
bir makineye kopyalanabilir. Quantum ahenksizliği ile bilinç arasında bir bağ olduğu
bilinmektedir.
Bir Parkinson hastasına düşük dozajda sinir uyarıcı dopamin verildiğinde beynin iki
küçük bölgesinde aşırı hareketlenme görülür. Bu aşırı hareketlenme sırasıyla hastanın
hareketlerinin yavaşlamasına, katılaşmaya, yürüyüşün zorlaşmasına, sonuçta tüm
vücudun felç olmasına ve ölüme neden olur. Bir Fransız fizisyeni hastaya yerleştirilen
bir elektrodla bu aşırı hareketlenmenin ve ters etkilerin ortaya çıkmasının
önlenebileceğini keşfetti. Elektrodlar küçük bir elektronik kontrol aygıtıyla hastanın
göğsüne bağlanmaktadır. Radyo sinyalleriyle kontrol aygıtı programlanabilmekte,
açılıp kapanabilmektedir.
Beynimizi, uyarıcı sinirleri güçlendirici veya baskı altına alıcı kimyasallar ekleyerek
çorba gibi kullanmaktayız. Zaman zaman da bir elektrik devresi gibi kullanmamız
söz konusu olmaktadır.
8

Harvard Tıp Fakültesinin nörolojist ve göz uzmanları göze bir retina eklemeyi
başarmışlardır.
Henüz başlangıç aşamasında olsa da sinir ekleme olayı gelişmektedir
Beynimizin sentetik devrelerle bilgi işleme kapasitesinin doğrudan güçlendirilmesi,
başlangıç olarak nörolojik bozuklukların, algılama yetersizlik ve hastalıklarının
düzeltilmesi konuları üzerinde odaklanmaktadır. Sonunda hepimiz sinir ekme yoluyla
yeteneklerimizin artırılmasına direnç göstermekten vazgeçeceğiz.
21 inci yüzyılın sonunda ölüm olayı ortadan kalkmış olacak. Bugüne kadar
ölümümüz, donanımımızın uzun ömürlü olmasına bağlıydı. Donanım çöktüğünde
ölüm gerçekleşiyordu. Atalarımızın çoğunun donanımı tümüyle dağılmadan önce
kötüleşiyordu. Yüzyılın sonunda artık biz donanım değil, yazılım olacağız. Bugün
yazılımımız büyümemektedir. Ancak 100 trilyon bağ ve sinir düğümüne sahip olan
bir beyinle sınırlanmıştır. Ama donanım trilyon kez daha büyük kapasiteye sahip
olduğunda, beynimizin bu kadar küçük kalmasına gerek kalmayacaktır.
Büyüyebilecek, ve büyüyecektir.
Yazılım olarak ölümümüz artık bilgi işlem devrelerinin yaşamasına bağlı
olmayacaktır.Vücudumuzda hala donanım bulunacaktır, ama kimliğimizin özü
yazılıma dönüşecektir. Nasıl bugün kişisel bilgisayarımızı değiştirdiğimizde
dosyalarımızı atmıyor, aktarıyor, hiç olmazsa istediklerimizi muhafaza ediyorsak,
gelecekte kimliğimiz ve yaşamımız donanımımızdan bağımsız olacaktır.
Ölümsüzlüğümüz yeterli sıklıkta ve dikkatli bir biçimde yedekleme (backup)
yapmamızla ilgili olacaktır.
Bilgisayarlar aklımızın uzantıları olarak yaşamımıza girmiştir, ve aklımızı geliştirerek
sonuçlanacaklardır. Makineler artık uygarlığımızın birleşik parçalarıdır, 21 inci
yüzyılın duygulu ve canlı makineleri uygarlığımızın çok daha can ciğer parçaları
olacaklardır.
… Ve Vücutlar
Vücutlarımız bir çok bakımdan önemlidir. Zekamızı kullanarak ulaşmaya çalıştığımız
amaçların çoğu vücutlarımızla ilgilidir: onları korumak, enerjiyle beslemek, çekici
yapmak, iyi etkiler meydana getirmek, çeşitli ihtiyaçlarını karşılamak gibi.
Bazı filozoflar, bir vücut olmaksızın insanınkine eşit düzeyde bir zeka yaratmanın
imkansız olduğunu iddia etmektedirler. Kuşkusuz, bir insan aklını bir bilgi işlem
ortamına yerleştireceğimiz zaman, bir vücut tedarik etmemiz iyi olur. Vücutsuz bir
akıl hızla depresyona girecektir.
Nikos Kazancakis’in dediği gibi, insan çok acayip bir makinedir. Onu ekmekle,
şarapla, balıkla ve turpla doldurursunuz, ve iç çekme, gülme ve rüyalar çıkar.
21 inci yüzyıl makinelerimize ne tür vücutlar sağlayacağız? Bu makineler kendileri
için ne tür vücutlar tedarik edecekler?
9

Vücut ve beyin birlikte gelişir, birlikte güçlenir, yeni modellere ve malzemelere
birlikte yönelirler. Beyinlerin yeni bilgisayar mekanizmalarına bağlanması derhal
Gerçekleşmeyecektir. Beyinlerimizi aşamalı olarak, yeteneklerini ve düşünme
güçlerini artıracak akıllı makinelere doğrudan bağlayacağız.
Vücudumuzun transformasyonu bakımından zaten beynimize göre daha çok yol almış
bulunmaktayız. Çenemizi, kafa tasımızı, kalça kemiğimizi değiştirmek için
titanyumdan yapılmış aygıtlarımız var. Çeşitli türlerde yapay derilere sahibiz. Atar ve
toplar damarlarımızın yerini alabilecek sentetik araçlarımız, yine zayıf damarlarımızı
genişleterek güçlendiren stenlerimiz var. Yapay kollar, bacaklar, ayaklar, ve
belkemikleri nakledebiliyoruz. Her tür yapay eklemlerimiz de, çene, kalça, diz, omuz,
dirsek, bilek, el ve ayak parmaklarımız için mevcut. İdrar keselerimizi kontrol edecek
organ nakli yapabiliyoruz. Karaciğer ve pankreas gibi organlarımızın yerini
tutabilecek makineleri, yapay malzemeleri kültür hücreleriyle birleştirerek
üretebiliyoruz. Erkek cinsel organının sertleşme sorununu gidermek için küçük bir
pompayla çalışan destek üniteleri yapabiliyoruz. Diş ve meme naklinde ise uzun bir
yol katetmiş durumdayız.
Esnek, yumuşacık ve sıcak vücutları severiz. Yapay bir sıcaklık değil, trilyonlarca
canlı hücreden süzülen derin ve içten bir sıcaklık arzularız. O halde vücutlarımızı
hücreler halinde güçlendirmeyi düşünmeliyiz.
DNA bazlı hücrelerimiz protein sentezlerine dayanmaktadır, ve protein şaheser bir
farklı madde olarak kesin sınırlandırmaları istememektedir. Protein, radyasyona karşı
son derece duyarlı, belirli bir sıcaklık ve basınçta istikrarlı olan bir maddedir.
Sonunda son derece düşük hızlı sinirlerimizden vazgeçeceğiz, ve protein bazlı vücut
kimyamızı terk edeceğiz. Hücrelerimizi yeniden icat etmek için 21 inci yüzyılın ana
teknolojilerinden olan nano teknolojiye başvuracağız.
İnsanoğlunun ilk aletleri objeleri bulmak için yapılmıştı: çubuk, kökleri çıkarmak için,
taşlar, ceviz türü sert kabuklu yiyeceklerin kabuklarını kırmak için kullanılıyordu.
Atalarımızın keskin bir bıçak ağzı icat etmeleri on binlerce yıl aldı. Bugün ustalıkla
tasarlanmış karmaşık makineler yapıyoruz, ama atomik açıdan bakıldığında
teknolojimiz hala kabadır. Yürürlükteki üretim yöntemleri, boks eldivenleri takarak
lego dizmeye benzemektedir. Gelecekte, nano teknoloji boks eldivenlerini
çıkarmamızı sağlayacaktır.
Nano teknoloji, atomik düzeyde yürütülen bir teknolojidir: makinelerin bir seferde bir
atom biçiminde yapılmasıdır. “Nano”, beş atom genişliğine karşılık gelen, milyarda
bir metre anlamındadır. Nano teknolojinin fizibilitesinin deliline sahibiz: Dünyadaki
yaşam. Ribozom denen hücrelerimizdeki küçük makineler insan organizmasını, DNA
denen bir başka moleküldeki dijital kodları izleyerek, bir defada bir amino asitle
moleküller halinde inşa ederler. Kendini kopyalayabilen nano teknolojinin nihai
amacı dünyadaki yaşama hakim olmaktır.
Minik makineler için temel inşaat malzemesi yine nano tüplerdir. Nano tüplerden
yapılmış bir otomobil sadece 25 kilo civarında olmasına karşın çelikten yapılan bir
otomobilden daha sağlam ve daha istikrarlıdır. Her biçimde monte edilebilirler. Nano
tüpler, dünyada bol miktarda bulunan karbon atomlarından yapılırlar.
10

Daha önce sözünü ettiğimiz gibi nano tüpler son derece etkili bilgi işlem
uygulamalarında da kullanılabilir, 21 inci yüzyılın bilgi işlem teknolojisi de, yapı
teknolojisi de muhtemelen aynı maddeyi, nano tüpleri kullanacaktır.
Minik parmaklar, nano teknolojistler için kutsal kase gibi bir şeyi temsil ederler.
Minik parmaklar ile işlem yapan nano makineler kendi Liliputlar ülkesinde, insanların
kendi büyük dünyalarında yaptıklarını yaparlar, hatta kendi kopyalarını bile. Ancak,
kopyalamayı ne zaman durduracaklarını bilmek şarttır.
Kan dolaşımımıza sokulan nanobotlar doğal bağışıklık sistemimizi güçlendirebilecek,
hastalık mikroplarını, kanser hücrelerini, damarlardaki plak oluşumlarını ve diğer
hastalık ajanlarını araştırıp yok edebilecekler, hastalıklı organlar yeniden
yapılabilecek. Organlarımızın veya vücut sistemlerimizin birini veya tamamını
yenileyebilecek ve bu işlemi hücre seviyesinde de gerçekleştirebileceğiz. Hücresel
yapı bloklarımızın dayanıklılığını, kuvvetini, ısıya dayanma aralığını ve diğer nitelik
ve yeteneklerini büyük ölçüde geliştirebilecek bir konumda olabileceğiz.
Kendisini kopyalamayan nano teknoloji ne pratiktir, ne de ekonomik bakımdan
fizibildir.
Yazılım geliştirme olayında, “kritik görev” uygulamaları vardır. Bunlar, insanların
sıkı bir biçimde bağlı oldukları süreçlerin kontrol edildiği yazılım programlarıdır.
Hastanelerdeki yaşam-destek sistemleri, otomatik olarak çalışan ameliyat
ekipmanları, otomatik pilotla uçma ve inme programları kritik görev tanımına uygun
örneklerdir. Bu programlarda en üst düzeyde güvenlik yaratmak şarttır. Günümüz
teknolojisinde kamu güvenliğine kesinlikle uyan karmaşık teknolojilerin
uygulanmasına sık sık rastlanmaktadır. Dünyada onbinlerce nükleer silah vardır ve
hiçbiri yanlışlıkla patlamamıştır.
Büyük tehlike nano teknolojinin kasıtlı olarak düşmanca kullanılmasıdır. Tüm yıkıcı
potansiyeline karşın nükleer silahların etkileri hiç olmazsa yerel kalmaktadır. Nano
teknolojinin kendini kopyalama özelliği onu daha büyük bir tehlike haline
sokmaktadır.
Her zaman gerçek vücutlarımıza ihtiyaç duymayız. Eğer sanal bir çevrede
bulunuyorsak sanal bir vücut yeterli olabilecektir. Sağlık alanında çalışan bir şirket,
doktorların eğitimine yardımcı olmak için yapay bir hasta taklidi geliştirmektedir.
Sanal gerçek kabinimizde çeşitli kokular salgılama yeteneğini de elde edebiliriz.
Bir kez sanal gerçek çevreye girdiğimizde, kendi vücutlarımız da- en azından sanal
versiyonları- değişebilir. Kendimizin çok daha çekici bir versiyonu, veya iğrenç bir
canavar biçiminde veya düşlediğimiz herhangi bir yaratık biçimindeki versiyonu
olabilir ve sanal dünyaların sakinleriyle ilişki kurabilir, bu dünyalara girebiliriz.
Nano teknoloji istediğimiz her yiyeceği anında yaratacaktır.
Bugün dışarı çıkarken sadece elbiselerimizi, makyajımızı ve gideceğimiz yeri
seçiyoruz. 21 inci yüzyılın sonunda, vücudumuzu, kişiliğimizi ve çevremizi de
seçmek zorunda olacağız.
11

Yeni tür CD-ROM’lar ve DVD’ler fare (mouse) ile yönetilen okşamalara cevap veren
seksüel arkadaşlar sağlamaktadır. 21 inci yüzyılın ilk on yıllarında sanal gerçek,
aşığınızla, romantik partnerinizle, sex işçinizle veya simüle edilmiş eşinizle tüm
görsel ve işitsel gerçekçilik içinde birlikte olmanıza imkan verecektir.
Sanal dokunma zaten uygulamaya girmiştir., ama bütünü kapsayan, çok gerçekçi,
görsel-işitsel-dokunsal sanal çevre ancak 21 inci yüzyılın ikinci on yılında mükemmel
hale getirilecektir. Bu noktada, sanal seks, gerçek seksin yaşamsal bir rakibi olacaktır.
Çiftler, fiziki hısımlık dikkate alınmaksızın sanal ilişkiye girebilecektir. Sanal seks,
klasik seksten çok daha yoğun ve çok daha hoşa giden bir duygu sağlayacaktır.
Ruhani olmaya çalışan insanlar değiliz. İnsan olmaya çalışan ruhani varlıklarız.
Vücut ve ruh ikiz kardeşlerdir. Hangisinin hangisi olduğunu yalnızca Tanrı bilir.
Hepimiz çukurda yatıyoruz, ama bazılarımız yıldızlara bakıyoruz.
Hayvanlarla yapılan deneylerde, hipofiz bezinin üstündeki hipotalamus denen özel bir
bölgenin küçük bir miktar testosteron enjeksiyonu yoluyla uyarılmasının, hayvanın
cinsiyeti ne olursa olsun dişi seksüel davranışlara girişmesine neden olduğu
görülmüştür. Hipotalamusun farklı bir bölgesinin uyarılması ise erkek seksüel
davranışlara neden olmaktadır.
Zihinsel süreçlerimizin anlaşılmasıyla entelektüel, duygusal deneyimlerimize hakim
olmak, istediğimizde bu deneyimlere başvurmak ve onları güçlendirmek fırsatı
yaratılacaktır.
Kaliforniya Üniversitesi’nin nörologları, beynin ön lobunda küçük bir sinir
bölgesinde, dini deneyimler sırasında aktive olan, Tanrı modülü denen bir yer
buldular.
Tanrı’nın bizi inanca özgü bir fiziki araçla birlikte yaratmış olması düşüncesi çok
şaşırtıcı bir düşünce değildir.
Evrimin gelecek aşamasıyla birlikte bugünkü insana göre trilyon defa daha yüksek
kapasiteli, daha karmaşık, sezgileri ve ruhsal yetenekleri çok daha gelişmiş ve derinlik
kazanmış bir insan nesli yaratılacaktır.
İnsan düşüncesi dizaynını esas alan 21 inci yüzyıl makineleri, gerçek ve sanal
tapınaklara giderek, meditasyon yapıp dua ederek, transa ulaşarak insan atalarının
yaptıklarını yaparak ruhsal boyutlarını geliştireceklerdir.
12

1999 Bilgisayarların durduğu gün
1960’larda tüm bilgisayarlar dursaydı, çok az insan durumun farkına varabilirdi.
1999 sonunda beklenen durum tümüyle farklı bir durumdu. Eğer 1999 sonunda tüm
bilgisayarlar dursaydı, toplum karmaşaya sürüklenirdi. Her şeyden önce elektrik
dağıtımı yapılamazdı. Mikroişlemci gömülü motorlu araçların çoğu çalışmaz, yalnızca
çok eski modeller çalışırdı. Kamyonlar, otobüsler, trenler, metrolar, uçaklar işlemezdi.
Elektronik haberleşme olmazdı: telefonlar, radyolar, televizyonlar, faks makineleri,
çağrı cihazları, elektronik postalar, ve de tabiatıyla web sayfaları işlevlerini
durdururlardı. Bankadan paranızı çekemezdiniz. Tüm bilgisayarlardaki tüm veriler
kaybolsaydı gerçekten çok zor durumda kalırdık. Bunlar Y2K ( Year 2000 Problem)
ile ilgili olarak düşünülen önemli sorunlardı.
Y2K problemi 1990’lar öncesindeki yazılımların tarih bölümlerinin sadece iki
basamak olarak “00” biçiminde yazılmasına, ve bu şekilde yazılan programların 2000
yılına girildiğinde hatalı davranmasına ilişkin bir sorundu.
Kırk yıldan daha kısa bir süre içinde, yaşamımızı ve uygarlığımızı elle kontrol etmek
yönteminden tümüyle bilgisayar kontrolüne bağımlı duruma getirdik.
Bilgisayarlar artık resim yapmaya ve şiir yazmaya da başlamışlardır. Bu alanda
onlarca yıldır resim ve çizim yapan Aaron adlı robotuyla Harold Cohen önemli
gelişmelere imza atmıştır.
Günümüz dünyasında sürükleyici güçler, iletişim, bilgi ve bunlara ilişkin
teknolojilerdir. Bugün sadece ABD’nin Silikon Vadisinde trilyonlarca dolarlık değer
yaratılmaktadır.
ABD Temsilciler Meclisi’nin Bankacılık Alt Komitesi’nin 1989-1997 arasını
kapsayan sekiz yıllık dönemle ilgili raporuna göre, ABD’de gayrimenkul ve dayanıklı
tüketim mallarının toplam değeri sadece yüzde 33’lük bir artışla 9,1 trilyon dolardan
12,1 trilyon dolara yükselmiştir. Banka mevduatı ve kredi piyasası araçları ancak
yüzde 27’lik bir artışla 4,5 trilyon dolardan 5,7 trilyon dolara çıkmıştır. Buna karşılık
hisse senedi değerleri şaşırtıcı bir biçimde yüzde 239 artışla 3,4 trilyon dolardan 11,4
trilyon dolara yükselmiştir. Bu artışın ana motoru bilgi içerikli mal ve hizmetlerin ve
iletişim teknolojisinin körüklediği etkinliğin artışıdır. Yeni servetin yaratıldığı alan
burasıdır.
Web 1994’de çıktı, 1995 ve 1996’da yükselişe geçti ve dünya çapında bir olay oldu.
Elektronik ticaret trilyonlarca doları aştı ve sürekli bir yükseliş trendindedir.
Bugün ABD bilgisayara dayalı silah teknolojisinde en gelişmiş ülke durumundadır ve
askeri süper güç olarak rakipsiz bir konumdadır.
Konuşma yapısı ve yüz görünüşü tanıyan kişi kimliği belirleme teknolojileri bugün
banka otomatlarında, akıllı binaların, sitelerin güvenlik sistemlerinde
kullanılmaktadır.
Bilginin kontrolündeki tekelci konum kırılmıştır.
13

1991 Ağustos’unda Gorbaçev’e karşı girişilen darbe teşebbüsü, cep telefonu, faks
makinesi, elektronik posta ve diğer elektronik haberleşme araçlarıyla önlenmiştir.
Genel olarak merkezi olmaktan çıkan haberleşme, merkezi totaliter politikaların ve
eski Sovyetler Birliği ekonomisindeki hükümet kontrolünün çökmesine neden
olmuştur.
Kendi kendine giden sürücüsüz otomobiller, Los Angeles, Londra, Tokyo ve diğer
kentlerde test edilmektedir. Birçok yerde yaygın başarılı denemeler yapılmıştır.
Otomatikleştirilmiş karayolları ve sürücüsüz otomobiller yollardaki kazaların çoğunu
önleyecektir.
Otomatik yabancı dil çevirilerini çok büyük bir hızla yapan web sayfaları son derece
yaygınlaşmıştır.
İstatistikler, otomasyonun, neden olduğu işsizliğin çok üzerinde yeni ve daha iyi iş
yarattığını açık bir biçimde göstermektedir. 1870 yılında toplam nüfusun üçte birini
oluşturan sadece 12 milyon Amerikalı’nın işi vardı. 1998’de işi olan Amerikalı sayısı
126 milyona, ve toplam nüfusun üçte ikisine yükseldi. Sanayi Devriminin
başlangıcında Kuzey Amerika’da ve Kuzeybatı Avrupa’da hayat beklentisi aşağı
yukarı otuzyedi yaştı. Şimdi, iki yüzyıl sonra beklenti ikiye katlandı ve sürekli artış
devam ediyor.
ÜÇÜNCÜ KISIM: GELECEKLE YÜZLEŞMEK
2009
Şimdi 2009 yılındayız. 1000 dolarlık bir kişisel bilgisayar saniyede bir trilyon işlem
yapabilmektedir. Bilgisayarlar giysilere veya mücevherlere gömülmektedir. En rutin
işlemler bir insanla sanal bir kişilik arasında yapılabilmektedir. İnsan müzisyenlerle
sibernetik müzisyenlerin yarışması şiddetlenmektedir.
Kablolar kaybolmaktadır. İşaret aygıtları, mikrofonlar, ekranlar, yazıcılar kısa
mesafeli kablosuz bağlantı teknolojisi kullanmaktadır.
Yazılı metinlerin çoğu, sürekli konuşma tanıyıp dikte eden yazılımlar (continuous
speech recognition-CSR) tarafından yapılmakta, ama bilgisayar klavyeleri hala
kullanılmaktadır.
CSR tekniği ve doğal konuşma dilini birleştiren dil kullanıcı ara bağlantıları
(language user interfaces-LUI) yaygın bir biçimde her yerde kullanılmaktadır.
Bilgisayar ekranları, yüksek çözünürlük, yüksek kontrast, geniş açılı görüntüleme,
titremeyi önleme gibi her türlü nitelikli görüntü özelliğine sahiptir. Kitaplar, dergiler
ve gazeteler artık rutin biçimde bilgisayar ekranından okunmaktadır.
Bilgisayarların genel olarak hareketli film de çekebilen kameraları vardır ve
sahiplerini yüzlerinden tanıyabilmektedirler.
14

Ses üreten hoparlörler yerlerini, üç boyutlu, herhangi bir yerde yüksek çözünürlüklü
ses üreten çok küçük çiplerden oluşan aygıtlara bırakmaktadır.
Atomlar ve moleküller halinde yapılan nano mühendislik eseri makineler, kendi
işlemlerini de kontrol edecek biçimde gösterime sunulmaktadır. Bu gelişmelere karşın
nano mühendislik henüz pratik bir teknoloji olarak değerlendirilmemektedir.
Yirminci yüzyılda bilgisayarlar okullarda arka plandaydı, bilgisayarlı eğitim
çoğunlukla evlerde yapılıyordu. Şimdi 2009’da bilgisayarlar okullarda hala birinci
planda olmamakla birlikte, bir eğitim aracı olarak büyük önemi genel kabul
görmektedir. Bilgisayarlar, yaşamın her alanında olduğu gibi eğitimin her yönünde de
temel bir rol oynamaktadırlar.
Her yaştan öğrenciler, yüksek çözünürlüklü, okumaya çok elverişli, hafif tablet
biçiminde bir bilgisayara sahiptirler.
İnsan öğretmenin bir grup çocuğa ders vermesi biçimindeki geleneksel öğretim biçimi
hala hüküm sürmektedir, ama okullar gittikçe daha çok yazılım yaklaşımına
güvenmekte, insan öğretmenlerin temel olarak motivasyon, psikolojik gelişim ve
toplumsallaşma konularına katıldıkları görülmektedir.
Uzaktan eğitim (örneğin, katılımcıların coğrafik olarak dağıldığı konferans ve
seminerler) yaygınlaşmaktadır.
Öğrenim çoğu mesleğin önemli bir bölümü olmaktadır. Eğitim ve yeni beceriler
edinme birçok meslekte sürekli bir sorumluluk haline gelmektedir.
Özürlü insanlar 2009’un akıllı teknolojileri sayesinde handikaplarını hızla
aşmaktadırlar.
Dinleme makineleri, ne söylendiğini anında diğer bir yabancı dile de çevirebilmekte,
böylelikle dinleyen insanlar tarafından da genel olarak kullanılabilmektedir.
Bilgisayar kontrollü ortotik araçların tanıtımı yapılmıştır. Bu “yürüyen makineler”
belden aşağısı felçli insanların yürümesini ve merdiven tırmanmasını mümkün
kılmaktadır.
Telefon çeviri teknolojisi (İngilizce konuştuğunuz yerden Japon arkadaşlarınız sizi
Japonca dinlemekte, ve tersi) bir çok dil arasında yaygın biçimde kullanılmaktadır.
Kişisel bilgisayarların, sahiplerine telefon işlevi de görmesi rutinleşmiştir.
Telefon haberleşmesi esas olarak kablosuzdur ve yüksek çözünürlüklü hareketli
resimler içermektedir..Her tür ve büyüklükteki toplantıların da coğrafik olarak ayrı
yerlerdeki katılımcılar arasında yapılması günlük bir olay haline gelmiştir.
1990’ların sonundaki chat odaları, tümüyle gerçekçi bir görünümle insanların
buluştuğu sanal ortamlarla yer değiştirmiştir.
15

Amerika Birleşik Devletleri ekonomik liderliğini sürdürmektedir. Çin güçlü bir
ekonomik oyuncu olarak ortaya çıkmıştır. Avrupa, Amerikan sermayesiyle yaptığı
ortak girişimler sayesinde Japonya ve Kore’yi geçmiştir.
Tüm işlemlerin en az yarısı çevrim içi (online) olarak yapılmaktadır.
İnsanlar ayrı yerlerde çalışmalarına ve ayrı yerlerde yaşamalarına karşın, başarılı bir
biçimde birlikte iş yapabilmektedirler.
Özel yaşamın gizliliği temel bir politik konu olarak ortaya çıkmıştır. Elektronik
haberleşme teknolojisinin sürekli olarak kullanılması herkesin her hareketinin çok
ayrıntılı olarak izlerini bırakmaktadır.
Görsel sanatların çoğu insan sanatkarlarla akıllı yazılım sanatının işbirliğinin
sonucudur. Sanal resimler- yüksek çözünülürlüklü, duvara asılan görüntüler popüler
olmuştur.
İnsan müzisyenler sibernetik müzisyenlerle kenetlenmektedir. Müzik yaratılması,
müzisyen olmayanlar için de mümkün hale gelmiştir. Sibernetik müzik yaratma
sistemleri müzikten hoşlanan, ama müzik eseri yaratacak derecede teorik ve pratik
bilgisi olmayanlar için otomatik kompozisyon yazılımlarıyla işbirliği olanakları
yaratmaktadır.
ABD Savunma Bakanlığı’nın temel odaklanma noktası işlem ve haberleşme güvenliği
olmuştur. Bilgi işlemle ilgili kaynaklarını birleşmiş ve bütünleşmiş bir duruma getiren
tarafın savaş alanında üstün olacağı görüşü genel kabul görmektedir.
Uluslar arasındaki çatışmalar azalmış durumda olup, çoğu çatışmalar uluslar ile daha
küçük terörist gruplar arasında yaşanmaktadır. Ulusal güvenliğe en büyük tehdit biyo
mühendislik eseri silahlardan gelmektedir.
Biyo mühendislik tedavileri kanserden, kalp hastalıklarından ve diğer çeşitli sağlık
problemlerinden ölüm sayısını azaltmıştır.
Uzaktan tıbbi müdahaleler yaygın bir biçimde yapılmaktadır.
2019
Şimdi bilgisayarlar büyük çapta görünmez biçimdedir. Her yere, duvarlara, tablolara,
sandalyelere, sıralara, elbiselere, mücevherlere, ve insan vücuduna gizlenmektedirler.
İnsanların, gözlüklerinin veya kontak lenslerinin içine yerleştirilmiş üç boyutlu
görüntü araçları kullanmaları sıradan bir olay haline gelmiştir. Bu görüntü teknolojisi
imajları doğrudan insan retinasının üzerine düşürmekte ve insan gözünden daha üstün
bir çözünürlük kalitesine sahip bulunmaktadır. Doğrudan göz görüntüsü üç değişik
biçimde işlemektedir:
1- Başla yönetilen görüntü,
2- Sanal-gerçek üst üste çakışan görüntü,
3- Sanal-gerçek bloke edilmiş görüntü.
16

Optik lenslere ilaveten yüksek çözünülürlüklü ses veren işitme lensleri de vardır.
Bunlar gözlüklere monte edilebilmekte, vücut mücevheri gibi takılabilmekte, veya
kulak kanalına eklenebilmektedir.
Klavyeler mevcut olmakla birlikte azalmıştır. Bilgisayarla karşılıklı ilişki çoğunlukla
elleri, parmakları kullanarak yapılan jestlere, ve yüz ifadelerine dayanmaktadır.
İnsanlar aynı şekilde bilgisayarla insan asistanıyla yaptığı gibi sözlü olarak veya yüz
ifadesiyle iletişim kurmaktadır.
Kablolu bağlantı büyük ölçüde ortadan kalkmıştır.
1999 değeriyle 4000 dolarlık bir bilgi işlem aygıtının işlem kapasitesi yaklaşık olarak
insan beyninin işlem kapasitesine eşittir ( saniyede 20 milyon milyar).
Üç boyutlu nano tüp örgüler bilgisayar devrelerinde en yaygın olarak kullanılan
biçimdir.
İnsan beyninin geriye dönük işlemesinin taranmasında (scanning) önemli ilerlemeler
kaydedilmiştir. Artık insan beyninin bir çok özel bölgeden oluştuğu tamamen
anlaşılmıştır.
Bilgisayar kontrollü yeni bir optik görüntüleme teknolojisi, kuantum bazlı, herhangi
bir açıdan gelen ışık dalgalarını algılayabilen minik aygıtlar üretmiş ve bu minik
aygıtlar lenslerin yerini almıştır. Bu toplu iğne başı büyüklüğündeki cihazlar her yerde
bulunmaktadır.
Nano mühendislik eseri makineler sınai uygulamalarda, özellikle üretim ve proses
kontrol alanlarında kullanılmaktadır, fakat henüz çok yaygın bir kullanım söz konusu
değildir.
Elde tutulabilen bilgisayar ekranları son derece ince, çok yüksek çözünürlüklü,
sadece onslarla ölçülebilen ağırlıktadır (Bir ons=28,3 gr). Kağıttan yapılmış kitaplar
zor bulunmaktadır. Yirminci yüzyıldan kalma ilgili kağıt dokümanların çoğu
taranarak bilgisayarlara aktarılmış olup kablosuz ağlarda bulunabilmektedir.
Öğrenimin çoğunluğu, simüle edilmiş öğretmenlerle akıllı yazılımlara dayanılarak
yürütülmektedir. Öğretimin insan öğretmenlerle yapıldığı yerlerde, insan öğretmenler
öğrencinin yakınında değildir. Öğretmenler bilgi ve öğrenim kaynağından ziyade
kılavuz ve danışman olarak görülmektedir.
Kör insanların, dijital olarak kontrol edilen, yüksek çözünürlüğe sahip optik
algılayıcıları olan, gözlük camına monte edilmiş okuma yönlendirme sistemlerini
kullanmaları sıradan bir olay haline gelmiştir. Otomasyona bağlanmış akıllı okuma
yön bulma yardımcıları, kör kullanıcılarla hem konuşma, hem de dokunma suretiyle
haberleşmektedirler.
Retinayla ve görmeyle ilgili sinir eklenmesi süreci ortaya çıkmıştır, ancak henüz
sınırlamalar vardır ve kör insanların küçük bir yüzdesi tarafından
kullanılabilmektedir.
17

Sağır insanların, diğer insanların söylediklerini sağırlara özgü lens ekranları
yardımıyla okuyabilmeleri sıradan bir işlem haline gelmiştir. Kulak salyangozu kanalı
ve işitmeyi geliştiren diğer organ nakilleri çok etkindir ve yaygın biçimde
kullanılmaktadır.
Yarım ve tam felçli kişiler bilgisayar kontrollü sinir uyarıcı ve dış iskelet robotik aleti
kombinezonu aygıtlarla rutin bir biçimde yürüyebilmekte ve merdiven
çıkabilmektedirler.
Genellikle körlük, sağırlık ve felç gibi özürler pek göze çarpmamakta ve
önemsenmemektedir.
Fiziki yakınlığa bakılmaksızın herhangi bir kişiyle sanal olarak herhangi bir şeyi
yapabilirsiniz
Telefon konuşmaları yüksek çözünürlüklü, üç boyutlu görüntüler içermektedir.
Toplantıların çoğunluğu fiziki yakınlık gerektirmemektedir.
Günlük olarak mevcut haberleşme teknolojisi, yüksek nitelikli konuşmadan
konuşmaya çevirileri çok kullanılan dil çiftleri arasında yapabilmektedir.
Hızlı ekonomik büyüme ve refah artışı süregelmektedir.
İşlemlerin çoğu, canlandırılan gerçek bir kişiye eşlik eden simüle edilmiş bir kişiyi, ve
yüksek nitelikli doğal dillerle karşılıklı ses haberleşmesini içermektedir.
Temizlik ve diğer günlük ev işlerinin robotlar tarafından güvenilir bir biçimde
yapılması şimdi tamamen yaygınlaşmıştır.
Otomasyona bağlanmış sürüş sistemleri çok güvenli görülmekte ve hemen hemen
bütün yollara yerleştirilmiş bulunmaktadır. İnsanların yerel yollarda otomobil
kullanmalarına müsaade edilmekle birlikte karayollarında kullanmaları
yasaklanmıştır. Otomatik sürüş sistemleri daima devreye alınmaya ve gerektiğinde
kazaları önlemek için kontrolu ele almaya hazırdır. Artık çok az yol kazasıyla
karşılaşılmaktadır.
İnsanlar otomatikleştirilmiş kişilerle arkadaş, öğretmen, bakıcı ve aşık olarak ilişki
kurmaya başlamaktadırlar. Otomatik kişiler, çok güvenilir bir belleğe sahip olmaları
ve isteğe bağlı olarak programlanabilir kişiliğe sahip olmaları gibi bazı özellikleri
bakımından insanlardan üstündür. Bu otomatik kişiler henüz kişiliklerini
kavrayabilme yetenekleri bakımından insanlarla eşit sayılmamaktadırlar.
Makine aklının etkisi konusunda gizli bir eğilim gelişmektedir. Makine ve insan aklı
arasındaki farklılık devam etmektedir, ama insan aklının avantajını belirlemek ve
ifade etmek gittikçe daha da zorlaşmaktadır. Makine bazlı akla danışılmadan ve bu
akıl önemli ölçüde devreye sokulmadan karar alma olayı gittikçe azalmaktadır.
İnsanlar hemen hemen kırılması imkansız şifreleme teknolojileri ile özel yaşamlarını
korumaya çalışmaktadırlar., ama özel yaşamın gizliliği, bireylerin günlük yaşamdaki
her hareketi bir yerlerde veri bankalarında biriktirildiği için, hala politik ve toplumsal
bakımdan temel bir konu olmaya devam etmektedir.
18

Tüm sanat alanlarında sanal sanatkarlar ortaya çıkmakta ve ciddiye alınmaktadır. Bu
sibernetik sanal ressamlar, müzisyenler, ve yazarlar insanlara veya organizasyonlara
bilgi temellerini ve tekniklerini geliştirmekte katkıda bulunmaktadırlar.
İnsan sanatkarlar tarafından yaratılan görsel, müziksel, ve edebi eserler insan ve
makine aklı arasındaki işbirliğinin tipik örneklerini oluşturmaktadır.
Güvenliğe karşı temel tehdit, insan ve makine aklını kırılamaz şifrelerle birlikte
kullanan küçük gruplardan gelmektedir. Bu tehditler, kamusal bilgi kanallarının
yazılım virüsleri ve biyo mühendislik eseri hastalık ajanlarıyla bozulmasını
içermektedir.
Uçan silahların çoğu, bazıları sinek kadar olmak üzere çok küçülmüştür. Mikroskobik
düzeydeki uçan silahlar konusunda araştırmalar yapılmaktadır.
On yıl önce deşifre edilen insan genine kodlanmış durumdaki yaşam süreçlerinin çoğu
büyük ölçüde açıklığa kavuşmuş, yaşlanma, kanser ve kalp hastalıkları gibi
bozulmalara yol açan mekanizmalar belirlenmiştir. Ortalama yaşam süresi büyük
ölçüde artarak yüz yılı aşmıştır.
Henüz makine aklının hakları yoğun biçimde tartışmaya açılmamış olmakla birlikte,
bilgisayara dayalı aklın sübjektif deneyimi ciddi olarak tartışılmaktadır.
2029
Herkes gibi vücuduma düşkünüm, ama silikon bir vücutla 200 yıl yaşayabileceksem,
onu alacağım-Danny Hillis
Yaklaşık 1999 değeriyle 1000 dolarlık bir bilgisayar, aşağı yukarı 1000 insan
beyninin işlem kapasitesine sahiptir.
Tüm insan türünün işlem kapasitesi, ( yani bütün insan beyinleri) yüzde 99’dan fazlası
insan dışı olan bilgi işlem teknolojisiyle birleşmiştir.
İnsan dışı işlemlerin çoğunluğu, insan beyninin işleyişinin tersini esas alan paralel
sinir ağlarıyla yapılmaktadır.
Kulak salyangozu nakli, iki yönlü olarak insan kullanıcı ile dünya çapındaki
bilgisayar ağları arasında işitsel haberleşme olanağı sağlamaktadır.
İnsan beynine geniş bant bağlantısı sağlayan doğrudan sinir yolları
mükemmelleştirilmiştir.
Bir tür sinir nakli görsel ve işitsel algılama ve yorumlamayı, belleği, ve mantık
yürütme yeteneğini kuvvetlendirmektedir.
19

İnsan öğrenimi esas olarak sanal öğretmenler kullanılmak suretiyle yapılmakta ve
yaygın biçim alan sinir nakli yoluyla güçlendirilmektedir. Öğrenim hala zaman
tüketici insan deneyimi ve çalışma gerektirmektedir.
Körlük, sağırlık, felç gibi sağlık sorunları, akıllı yönlendirme ve görüntü araçları, sinir
uyarılması veya sinir nakli yoluyla neredeyse tamamen sorun olmaktan çıkmıştır. Algı
kuvvetlendirici araçlar insanların çoğunluğu tarafından kullanılmaktadır.
Doğrudan sinir bağlantılarını kullanan haberleşme teknolojisi yaygınlaşmıştır. Bu
teknoloji sanal olarak, gerçek bir dokunma duygusu uyandırmak suretiyle
yapılmaktadır.
Dünya nüfusu 12 milyar gerçek insan düzeylerine ulaşmıştır. Temel gıda, barınma, ve
güvenlik gereksinmesi nüfusun büyük bir çoğunluğu için sağlanmış durumdadır.
Tarımda, üretimde, ve ulaşımda çalışan insan yok denecek kadar azdır. En yaygın
meslek eğitimdir.
Bilgisayarlar sürekli olarak optimal düzeyde çalışmakta, bilgi ve becerilerini
birbirleriyle paylaşmaktadırlar.
İnsan dünyasıyla makine dünyası arasında kesin bir ayrım bulunmamaktadır. Bir çok
makinenin kişiliği, becerileri ve bilgileri vardır.
Makinelerin yasal hakları tartışması büyümektedir.
Sibernetik sanatkarlar artık insanlarla ortak hareket etmek ihtiyacı duymamaktadır.
Seçkin sanatkarların çoğu makinedir.
Ortalama yaşam süresi artmakta olup şimdi 120 yıl civarındadır.
İnsan ömrünün uzamaya devam etmesinin, beynin bazı bölümleri dahil olmak üzere
daha çok biyonik organ kullanılmasını gerektireceği konusundaki görüşler güç
kazanmaktadır. Nanobotlar gözcü olarak, sınırlı bir ölçüde de kan dolaşımında ve
biyonik organ bloklarının yapımında onarım ajanı olarak kullanılmaktadır.
Makine aklının insan aklına eşit olup olmadığı konusunda tartışma sürmektedir. İnsan
ve makine aklı arasındaki ayrım belirsizleşmektedir.
2099
Ne olduğumuzu biliriz, ama ne olabileceğimizi bilemeyiz- William Shakespeare
İnsan düşüncesi başlangıçta insanoğlunun yarattığı makine aklıyla birleşmektedir.
İnsan beynini ters yüz etme mühendisliği (the reverse engineering) tamamlanmış
gibidir. Beynin uzmanlaşmış bölgelerinin yüzlercesi tümüyle taranmış, analiz edilmiş,
ve anlaşılmıştır.
20

Yazılım bazlı insanların sayısı hala doğal sinir hücrelerini kullanan insan sayısını
aşmıştır.
Vücutlarımız esas olarak nano yapılı organlarla değiştirilmiştir. Artık gerçek olan bir
şeyi yemek ihtiyacı duymamaktayız. Ama hala sanal gerçeklikte bir yemeği
paylaşmaktan hoşlanıyoruz. Her neyse, nano yapılı vücutlarımız çok esnektir;
vücutlarımızı başka bir biçime sokmak sadece birkaç saniye sürmektedir.
21 inci yüzyılın ikinci yarısından itibaren, karbon bazlı sinir hücrelerini kullanmakta
devam eden sinir nakli yaptırmamış insanlara MOSH (Mostly Original Substrate
Human-Çoğu Orijinal Alt Tabaka İnsan) demekteyiz ve onlara büyük saygı
göstermekteyiz.
Bir insanın nerede bittiğini ve diğerinin başladığını söylemek zorlaşmıştır.
Artık ölçümler metrenin milyarda biri olan femto cinsinden yapılmaktadır. Öğrenme
artık bir mücadele alanı olmaktan çıkmış olup şimdi mücadele öğrenilecek yeni
alanlar keşfetmek için yapılmaktadır.
Tüm düşünce ve bellek dijital biçimdedir.
Artık kitaplar akıllıdır. Bir kitapla ilişki kurabilirsiniz.
Tatmin edilmemiş hiçbir ihtiyaç kalmamıştır.
SON SÖZ:
YENİDEN ZİYARET EDİLEN EVRENİN KALAN
BÖLÜMÜ
Tüm yönleriyle makine aklının insan aklını aşması kaçınılmazdır. Ama biz hala
gelecekteki teknolojimizi, ve gelecekteki yaşamımızı biçimlendirecek güce sahibiz.
Dünya, galaksimizdeki yüz milyarlarca güneş arasında sıradan bir yıldız etrafında
dönen küçük bir gök cisminden başka bir şey değildir. Yaşamın, hatta akıllı yaşamın
sadece bizim mütevazi gezegenimize özgün olmadığı konusunda yaygın bir görüş
vardır.
Ekolojik yapıyı içindeki canlı türleriyle birlikte yok edebilecek güçlü bir teknoloji
yaratılmıştır. Nükleer teknolojiyle tüm dünyayı yok edebiliriz.
Kendini kopyalayabilen nano botların bu özelliklerinin sınırlanması konusu çok
büyük bir önem taşımaktadır, sınırın bir sabotajla kaldırılması dünyayı yok edebilecek
bir diğer olasılıktır.
Yeni yaşam biçimine yönelik bir başka tehlike yazılım virüsleri, veya bugünün HIV
virüsü gibi çaresi bulunamayan virüslerin ortaya çıkmasıdır.
21

Yıldızlar doğar ve ölürler; galaksiler yaratılma ve yok olma döngülerini sürdürürler.
Evrenin kendisi bir büyük patlama (big bang) ile doğmuştur ve bir çatırtı veya bir
iniltiyle son bulacaktır. Bu sonuca karşı aklın yapabileceği fazla bir şey yoktur.
Gezegenimizin aklın doğduğu ve geliştiği tek yer olmaması olasılığı yüksektir.
Evren büyük bir çatırdamayla , ölü yıldızların sonsuz genişlemesiyle , veya başka bir
şekilde yok olacak mı? Evrenin kaderi konusunda henüz karar verilmemiştir; zamanı
geldiğinde bu konu üzerinde akıllı bir biçimde düşüneceğiz.

joomla visitor

Free business joomla templates